Kontrola sądowa – siła napędowa reformy przepisów dotyczących aborcji w Irlandii Północnej
Prawo aborcyjne jest od pewnego czasu kwestią sporną w Irlandii Północnej. Prawo regulujące aborcję w tej jurysdykcji jest znacznie bardziej rygorystyczne niż w pozostałej części Wielkiej Brytanii. Obecnie przerwanie ciąży jest dozwolone w Irlandii Północnej tylko w przypadku zagrożenia życia kobiety lub trwałego i poważnego zagrożenia dla jej zdrowia fizycznego i psychicznego. Gwałt, kazirodztwo i przypadki śmiertelnej anomalii płodu nie są podstawą do legalnej aborcji zgodnie z obowiązującymi przepisami.
Uchylenie 8. poprawki w Republice Irlandii, która skutecznie zdekryminalizowała aborcję w tym kraju, doprowadziła do kolejnych apeli o uchylenie represyjnego ustawodawstwa w Irlandii Północnej. Wszczęto kilka postępowań w sprawie kontroli sądowej kwestionujących prawo aborcyjne w Irlandii Północnej na podstawie jego niezgodności z międzynarodowym prawem dotyczącym praw człowieka, a niektóre z nich wciąż trwają. W 2018 r. Sąd Najwyższy uznał, że ustawodawstwo Irlandii Północnej jest niezgodne z prawem dotyczącym praw człowieka w przypadkach przestępstw seksualnych oraz śmiertelnych wad płodu.
Sprawę tę podjęła Komisja Praw Człowieka Irlandii Północnej, jednak została ona oddalona na tej podstawie, że organizacja ta nie miała legitymacji procesowej do wniesienia skargi o kontrolę sądową i że skargę taką musiałaby wnieść osoba bezpośrednio i osobiście dotknięta skutkami tych przepisów. Doprowadziło to do wniesienia skarg przez osoby takie jak Sarah Ewart, której lekarz podczas badania USG w 20. tygodniu ciąży poinformował, że jej nienarodzone dziecko cierpi na bezmózgowie, a badanie nie wykazało obecności czaszki. Powiedziano jej, że będzie musiała kontynuować ciążę do momentu nieuniknionego poronienia.
Pani Ewart prowadzi kampanię na rzecz uchylenia przepisów i wszczęła postępowanie w sprawie kontroli sądowej z zamiarem uzyskania deklaracji niezgodności. Kolejna rewizja sądowa została podjęta przeciwko prokuraturze w związku z decyzją o ściganiu matki za zakup pigułek aborcyjnych dla jej 15-letniej córki.
Kontekst tej sprawy naświetlił niektóre z istniejących problemów z prawem aborcyjnym w Irlandii Północnej. Piętnastolatka zaszła w ciążę po tym, jak była zaangażowana w fizycznie i psychicznie znęcający się związek ze swoim partnerem, który groził, że "wykopie z niej dziecko i zadźga je, jeśli się urodzi". Jej matka zakupiła tabletki aborcyjne przez Internet, a następnie skonsultowała się z lekarzem rodzinnym w związku z trwającymi problemami. Wszczęto dochodzenie policyjne, a poufna dokumentacja medyczna córki została przejęta bez jej zgody. Kilka organizacji charytatywnych poparło tę sprawę, twierdząc, że ściganie tej sprawy zniechęciłoby kobiety do szukania pomocy medycznej w takich samych okolicznościach. Zwłaszcza w kontekście leczenia uzupełniającego.
Kolejną obawą jest to, że pracownicy służby zdrowia znaleźliby się w trudnej sytuacji, w której byliby zmuszeni zgłaszać sprawę policji, gdyby podejrzewali, że ktoś zażył tabletki aborcyjne. Przedstawiciel Stowarzyszenia Planowania Rodziny stwierdził, że „decyzja o ściganiu matki za umożliwienie aborcji jest sprzeczna z zaleceniami wszystkich głównych międzynarodowych komisji ds. praw człowieka, które opowiadają się za dekryminalizacją aborcji”. Chociaż wszelkie uchylenie lub zmiana przepisów dotyczących aborcji w Irlandii Północnej będzie musiała zostać formalnie dokonana przez ustawodawców, nie ma wątpliwości co do siły kontroli sądowej w kwestionowaniu nierówności i wymuszaniu zmian.
Wobec organu publicznego można wszcząć postępowanie w sprawie kontroli sądowej, jeśli dana decyzja zostanie uznana za niezgodną z prawem, nieuzasadnioną, nieproporcjonalną lub naruszającą zasady proceduralne. Kontrola sądowa stanowi środek ostateczny, stosowany po wyczerpaniu wszystkich innych wewnętrznych procedur odwoławczych. W kancelarii PA Duffy and Company nasi eksperci praw człowieka oraz w zakresie kontroli sądowej posiadają bogate doświadczenie w prowadzeniu postępowań w sprawie kontroli sądowej w ważnych sprawach dotyczących praw człowieka, w tym dostępu do odpowiedniej opieki zdrowotnej i edukacji.
Wierzymy w przestrzeganie i promowanie podstawowych praw człowieka i oferujemy wysoce specjalistyczne usługi. Jeśli nie masz pewności, czy istnieją podstawy do wniesienia skargi konstytucyjnej, zapraszamy do umówić się na spotkanie, a nasi prawnicy doradzą Ci, jak postępować.