W przełomowym wyroku stwierdzono, że zasady obowiązujące w domach opieki w czasie pandemii były niezgodne z prawem
Niedawny wyrok angielskiego Sądu Najwyższego wydany w sprawie Gardner & Harris przeciwko sekretarzowi stanu ds. zdrowia i opieki społecznej, NHS England oraz Public Health England poddaje ponownej analizie proces podejmowania decyzji przez rząd w czasie pandemii oraz nieproporcjonalny wpływ, jaki wywarł on na mieszkańców domów opieki.
Wnioskodawczyniami w tej sprawie były dr Cathy Gardner i Fay Harris. Obie wnioskodawczynie straciły ojców z powodu COVID-19 w domach opieki podczas pierwszej fali pandemii. Sprawa miała charakter kontroli sądowej, w ramach której zakwestionowano cztery kluczowe działania rządu. Wnioskodawczynie domagały się stwierdzenia, że przedmiotowe działania były niezgodne z prawem, a także naruszały prawa zapisane w Europejskiej konwencji praw człowieka.
Ostro krytykowana polityka wypisywania ze szpitali do domów opieki pacjentów, którzy nie mieli objawów Covid-19 i nie zostali poddani testom, została uznana za niezgodną z prawem. Oczekuje się, że ten przełomowy wyrok będzie miał wpływ nie tylko na Anglię, ale także na inne jurysdykcje, w których przyjęto podobną politykę.
Zasady
Wyzwanie dotyczyło czterech kluczowych polityk:
Wytyczne dotyczące świadczenia opieki domowej - Public Health England.
Wytyczne te, wprowadzone 13 marca 2020 r., obejmowały szereg szeroko zakrojonych zasad dotyczących zapobiegania i kontroli Covid-19. Szczególnej kontroli poddano politykę zezwalania na wizyty w domach opieki mieszkańców, którzy mieli Covid-19, ale nie mieli objawów. Polityka ta obowiązywała do 6 kwietnia 2020 r., kiedy to została zastąpiona nowymi wytycznymi.
"Polityka absolutorium z marszu
Skarżący twierdzili, że polityka ta nakazywała masowe wypisywanie pacjentów szpitalnych do domów opieki bez przeprowadzenia testów, izolacji, odpowiednich wytycznych lub oceny, czy domy opieki mogą zapewnić bezpieczną opiekę. Skarżący argumentowali również, że polityka ta priorytetowo traktowała zwalnianie łóżek szpitalnych i nie uwzględniała związanego z tym ryzyka dla mieszkańców domów opieki.
"Kwietniowe wytyczne dotyczące przyjęć
Wytyczne te stanowiły, że personel domów opieki powinien nosić środki ochrony indywidualnej tylko wtedy, gdy opiekuje się mieszkańcami z objawami Covid-19. W czasie obowiązywania tych wytycznych negatywne testy na Covid-19 nadal nie były wymagane przed wypisaniem pacjentów ze szpitali do domów opieki.
"Kwietniowy plan działania
Plan ten obejmował nową politykę, która wymagała testowania wszystkich pacjentów wypisywanych z domów opieki do szpitali. W przypadku oczekiwania na wynik testu zalecano wypisanie pacjenta i odizolowanie go w oczekiwaniu na wynik negatywny. Mieszkańcy przyjmowani do domów opieki ze społeczności nie podlegali obowiązkowej izolacji.
Wyrok
Skarżący argumentowali, że rząd miał pozytywny obowiązek podjęcia wszelkich odpowiednich kroków w celu ochrony życia zmarłego (i innych osób znajdujących się w podobnej sytuacji) oraz uczynienia wszystkiego, co można zrobić, aby zapobiec uniknięciu zagrożenia życia. Stwierdzono, że polityka ta znacznie zwiększyła ryzyko śmierci z powodu Covid-19 wśród mieszkańców domów opieki.
Pozwani argumentowali, że polityka ta była rozsądną reakcją opartą na dowodach naukowych dostępnych w tamtym czasie i że Sąd powinien postrzegać tę politykę w tym kontekście.
Trybunał oddalił roszczenia skarżących na podstawie Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, ale co istotne, uznał, że roszczenia common law w odniesieniu do marcowej polityki zwolnień i kwietniowych wytycznych dotyczących przyjęć były niezgodne z prawem.
Lord Justice Bean stwierdził, że "polityka określona w każdym dokumencie była irracjonalna, ponieważ nie zalecała, aby w przypadku przyjęcia pacjenta bezobjawowego do domu opieki, powinien on, o ile to możliwe, być trzymany z dala od innych mieszkańców przez 14 dni".
Wpływ wyroku
W związku ze zbliżającym się rozpoczęciem brytyjskiego dochodzenia publicznego niniejszy wyrok ponownie zwraca uwagę na proces podejmowania decyzji przez rząd. Wyrok ten zawiera kompleksową analizę czterech polityk, które były przedmiotem zaskarżenia. Jest prawdopodobne, że te same polityki oraz wiele innych zostaną poddane ocenie w trakcie brytyjskiego dochodzenia publicznego w sprawie Covid-19.
Podobne polityki zostały przyjęte w zdecentralizowanych krajach Wielkiej Brytanii. Zbliżające się dochodzenie publiczne będzie miało kluczowe znaczenie dla oceny procesu decyzyjnego w krajach zdecentralizowanych. Istotne jest, aby polityka przyjęta w krajach zdecentralizowanych była poddawana takiej samej kontroli, jak w Anglii.
Republika Irlandii również przyjęła podobne podejście w odniesieniu do wypisywania nieprzetestowanych pacjentów szpitalnych do domów opieki w pierwszej fali pandemii. Do tej pory nie przeprowadzono żadnego publicznego dochodzenia ani innych odpowiednich dochodzeń, pomimo oszałamiającej liczby zgonów, które miały miejsce w irlandzkich domach opieki.
Działamy w imieniu 19 rodzin pensjonariuszy domów opieki, które wszczęły postępowanie sądowe przeciwko państwu irlandzkiemu w związku z niepowodzeniem w przeprowadzeniu dochodzenia. Wyrok ten niewątpliwie rodzi pytania nie tylko o działania państwa podczas pandemii, ale także o brak oceny kroków podjętych w celu zapobieżenia powtórzeniu się tych wydarzeń.
Kliknij tutaj aby zobaczyć komentarze Endy McGarrity na temat sprawy w Sunday Independent.